[PL] [EN] [RU]

Gastroskopia

Co to jest?

Gastroskopia jest endoskopowym badaniem górnego odcinka przewodu pokarmowego, a więc przełyku, żołądka i dwunastnicy. Wykorzystywane przy badaniu urządzenie nazywamy endoskopem. Zbudowany jest on z giętkiego wziernika, który umożliwia zajrzenie do wnętrza badanego narządu. Na końcu elastycznego i giętkiego wziernika umieszczona jest mikrokamera o szerokim polu widzenia, która rejestruje kolorowy obraz, przetwarzany następnie w cyfrowym procesorze tak, aby był dobrze widoczny dla lekarza. Jeżeli istnieje taka potrzeba poprzez kanał biopsyjny aparatu wprowadzane są kleszczyki albo szczoteczka, za pomocą których pobieramy materiał do badania histopatologicznego lub na obecność bakterii Helicobacter pylori, tzw. test urazowy. Zarówno sama gastroskopia, jak i pobieranie próbek do badania to zabiegi całkowicie bezbolesne. Uciążliwością dla Pacjenta może okazać się odruch wymiotny, z którym jednak większość Pacjentów dobrze sobie radzi głęboko i spokojnie oddychając. Dla osób u których występuje bardzo duży odruch wymiotny, proponujemy bardzo cienki gastroskop, który można wprowadzić do żołądka przez nos – unikamy wówczas drażnienia podniebienia powodującego odruchy wymiotne. Jest to tzw. GASTROSKOPIA BEZSTRESOWA.

Cel gastroskopii

Badanie gastroskopowe umożliwia lekarzowi dokładną ocenę błony śluzowej całego górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ocenie poddana zostaje również elastyczność i ruchomość ścian przełyku, dwunastnicy i żołądka, widoczność naczyń krwionośnych, fałdy i czynności perystaltyczne. Ponadto lekarz zwraca uwagę na ilość i rodzaj treści płynnej. Gastroskopia diagnostyczna jest badaniem bezpiecznym, dlatego można przeprowadzać ją zarówno w szpitalu, jak i w warunkach ambulatoryjnych. Najczęstszym celem przeprowadzania gastroskopii jest rozpoznawania chorób układu pokarmowego:
  • chorób bakteryjnych, wirusowych i grzybiczych
  • wykluczenie łagodnych i złośliwych zmian nowotworowych; w części przypadków możliwe jest wykrycie zmian wczesnych
  • choroby refluksowej żołądkowo-przełykowej (GERD)
  • zapalenia błony śluzowej przełyku, żołądka, dwunastnicy
  • poszukiwanie miejsca krwawienia
  • poszukiwanie przyczyny niedokrwistości
  • choroby wrzodowej żołądka i dwunastnicy
  • zmian spowodowanych działaniem czynników chemicznych: niektórych leków, kwasów i zasad, żółci
  • w czasie gastroskopii możliwe jest usuwanie ciał obcych (połkniętych lub pozostałych po zabiegu operacyjnym, np. nici chirurgiczne), polipów (polipektomia) lub zmian płaskich (mucosectomia), tamowanie krwawień , opaskowanie i obliteracja żylaków przełyku
  • ocena zaawansowania zmian chorobowych i ich odpowiednia klasyfikacja np. żylaków przełyku (obecne w przypadku nadciśnienia wrotnego - np. w marskości wątroby), refluksowego zapalenia błony śluzowej przełyku czy źródła krwawień z górnego odcinka przewodu pokarmowego. Ocena ta ma wpływ na proces leczenia.
Kiedy należy zgłosić się na gastroskopię? Wskazania są szerokie. Badanie powinno być wykonane u wszystkich osób po 45 roku życia mających dolegliwości brzuszne. U osób młodszych, gdy istnieje potrzeba weryfikacji rozpoznania lub pojawią się objawy alarmujące (utrata masy ciała, niedokrwistość, zaburzenia połykania, podejrzenie krwawienia z przewodu pokarmowego – krwiste lub fusowate wymioty, smolisty lub krwisty stolec). Poza tym, jeżeli występują objawy dyspeptyczne (ból, dyskomfort zlokalizowany w górnej części brzucha) trwające > 2 miesięcy, również u osoby przyjmującej niesteroidowe leki przeciwzapalne, bóle w klatce piersiowej o niejasnej przyczynie, uporczywe objawy sugerujące chorobę refluksową przełyku, nocne bóle w górnej części brzucha, jeżeli podejrzewamy obecność choroby trzewnej. Wykonujemy badanie przesiewowe lub kontrolne u chorych ze zwiększonym ryzykiem rozwoju nowotworu (osoby z długoletnią chorobą refluksową przełyku, z przełykiem Barretta, z niedokrwistością złośliwą w przebiegu zanikowego zapalenia błony śluzowej żołądka, po przebytej resekcji żołądka) W przypadku stwierdzenia wrzodu żołądka lub dwunastnicy wskazane jest wykonanie testu urazowego na obecność Helicobacter pylori. Co najmniej 4 tygodnie po zakończeniu terapii antybiotykowej należy przeprowadzić badanie kontrolne po eradykacji Helicobacter pylori. Przeciwwskazania do gastroskopii Gastroskopia jest badaniem bezpiecznym i krótkim (zwykle kilka minut), mało obciążającym dla chorego i niebolesnym.
Istnieją jednak przeciwwskazania takie jak:
  • niekontrolowane nadciśnienie
  • niedociśnienie i wstrząs
  • świeży zawał serca
  • ostra niewydolność oddechowa
  • brak współpracy z pacjentem
Ciąża nie jest przeciwwskazaniem do wykonania gastroskopii, jednak należy rozważyć potrzebę jego wykonania. Przygotowanie do gastroskopii Jeżeli badanie ma być wykonane przed godziną 14.00, należy zgłosić się do Gabinetu endoskopowego na czczo, jeżeli po 14.00 – można spożyć delikatny posiłek , np. jogurt + kromka chleba, herbata nie później niż 6 godz. przed badaniem. Kto wykonuje gastroskopię? Gastroskopię wykonuje doświadczony lekarz przy asyście pielęgniarki. Inne metody diagnostyczne nie mogą zastąpić gastroskopii, mogą być badaniami uzupełniającymi diagnostykę i różnicującymi przyczyny dolegliwości. Znieczulenie (sedacja) W celu zwiększenia komfortu badania można zastosować 4 rodzaje znieczulenia:
  • Miejscowe znieczulenie tylnej ściany gardła lidokainą w aerozolu (najczęstszy sposób)
  • Minimalną sedację (dożylne, domięśniowe lub doustne podanie środka uspokajającego)
  • Głębszą sedację z analgezją (dożylne, domięśniowe i doustne podanie środka znieczulającego i przeciwbólowego)
  • Pełną anestezję (prowadzoną przez anestezjologa) z monitorowaniem podstawowych parametrów fizjologicznych (tętno, oddech, ciśnienie tętnicze)
Przebieg badania Pacjent leży na lewym boku, z nieco uniesioną górną połową ciała. Jeśli posiada protezy zębowe, powinien wyjąć je przed badaniem. Do jamy ustnej na zęby / dziąsła zakłada się plastikowy ochraniacz. Następnie pacjent otrzymuje polecenie wysunięcia języka, a lekarz wkłada końcówkę gastroskopu do ust i prosi o przełykanie. Pod kontrolą widocznego obrazu endoskopowego endoskop przesuwany jest przez przełyk do żołądka i dwunastnicy.
D&D WiredBit